Koalicja Platformy Obywatelskiej i PSL przeprowadza siłowo przez komisję sejmową projekt poselski ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, obligujący publiczne szpitale do przekształcenia się w spółki prawa handlowego. Nawet lider izby lekarskiej Pan Konstanty Radziwiłł, nie krył zaskoczenia tym zdarzeniem. Ten sam prezes Radziwiłł , na łamach styczniowego numeru tegorocznej  Medical Tibune,  nie ukrywał faktu nieopłacalności inwestycji dla prywatnego kapitału w sektorze polskich szpitali publicznych. Niedwuznacznie sugerował tamże, poprawę koniunktury, poprzez podwyższenie składki zdrowotnej i wprowadzenie prywatnych, dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych.
Pomysły te rychło się skompromitowały i zostały zdementowane publicznie przez samego Pana Premiera, wkrótce po słynnej, jałowej, debacie sejmowej o zdrowiu,  6 lutego 2008.

Logiczna, pragmatyczna analiza propozycji przekształcenia szpitali publicznych w spółki prawa handlowego, prowadzi do konkluzji, że proces ten ma za zadanie odcięcie szpitali spółek prawa handlowego od pomocy publicznej. Pomoc ta, w przypadku szpitala publicznego, może pochodzić z budżetu państwa, natomiast podmiotowi prawa handlowego nie można przekazywać pomocy ze środków budżetowych.
Zadłużone szpitale, przekształcając się w spółkę prawa handlowego, pozostawiają swój dług samorządom. Dług ten nie znika, pozostaje nadal ciężarem publicznym, który podatnicy muszą spłacić.
Mówiąc wprost, władza rządowa, nie bacząc na zapisy konstytucyjne, zrzuca z siebie odpowiedzialność za ekonomiczny byt szpitali, przekazując troskę i ciężar tej odpowiedzialności, na samorządy  terytorialne, głównie powiatowe i wojewódzkie. 
Samorządy terytorialne, czując pod tym ciężarem zagrożenie własnego bytu materialnego, uciekają od odpowiedzialności i sprzedają szpital prywatnemu inwestorowi.
Obrońcy projektu ustawy uspakajają obywateli tym, że w prywatnej placówce szpitalnej chory nie będzie płacił za usługę zdrowotną. Jest to niezrozumiały brak szacunku do pacjenta, kiedy tłumaczy mu się, że nie będzie płacił za leczenie w placówce funkcjonującej za jego pieniądze składkowe, zgromadzone w NFZ.
Zarządzający spółką, zgodnie z prawem handlowym, nie może akceptować strat, do których zaliczają się  nadwykonania kontraktu oraz  ujemny, z natury rzeczy, wynik finansowy ostrych dyżurów medycznych. Zatem spółka zmuszona będzie do zawężania wachlarza usług zdrowotnych do kategorii usług przynoszących zysk, a przynajmniej nie powodujących strat. Jak uczą przykłady szpitala w gminie Deming w stanie Nowy Meksyk oraz szpitala w Hürth, na terenie byłego NRD, nie ma takiego geniusza menadżera, który poprowadzi bez straty finansowej, były szpital publiczny przekształcony w spółkę prawa handlowego z balastem ostrego dyżuru i pełnym katalogiem procedur diagnostycznych i medycznych. To się nie da zrobić, nie tylko w polskich realiach.
Misja publiczna ostrego dyżuru medycznego nie da się pogodzić z misją ekonomiczną podmiotu prawa handlowego. Nie jest to efekt rozważań akademickich, lecz nauka wynikająca z pragmatyki ostrego dyżuru, pod każdą szerokością geograficzną. Nawet uznając za realne wyniki finansowe szpitala w Z. Śl., to znając realia, można przyjąć, że nietypowy to wyjątek potwierdzający regułę.

Do lamusa, w krajach bardziej od Polski rozwiniętych, przeszedł  mit o konkurencyjności miedzy szpitalami lub miedzy płatnikami usług zdrowotnych.
Ćwiczenia z konkurencji w polityce zdrowotnej nie sprawdziły się, np. w Anglii, prowadząc do nieuzasadnionego, lawinowego wzrostu kosztów. Konkurencję między podmiotami na rynku usług zdrowotnych,  zastąpiła komplementarna ich współpraca, konsolidacja bazy, usług i systemów finansowania. Niemcy od nowego roku planują konsolidację zdywersyfikowanego systemu finansowania usług zdrowotnych, a Polska planuje dywersyfikację jednolitego płatnika. Niemieccy organizatorzy systemu finansowania publicznych usług zdrowotnych wyrażają podziw
dla polskich polityków za to, że nie dopuścili dotychczas na polski rynek prywatnych ubezpieczeń, lecz my nie potrafimy swojego sukcesu docenić.
Nie potrafimy wykorzystać wiedzy o tym, jak prywatne ubezpieczenia zdrowotne doprowadziły do upadku nowoczesnego systemu opieki zdrowotnej w Argentynie i w jaki sposób osłabiły one system finansowania publicznych ubezpieczeń zdrowotnych w Niemczech. Powtarzamy błędy naszych poprzedników i nie uczymy się na błędach sąsiadów. Gdyby zrealizowany został pomysł PO polegający na podziale NFZ na kilka mniejszych konkurencyjnych funduszy ubezpieczeniowych, staniemy w  obliczu groźby, że konkurujący ze sobą rozproszeni płatnicy w pogoni za tanią ofertą, spowodują wyścig tandety w ofercie usług zdrowotnych oraz w obliczu zagrożenia, że konkurujący płatnicy będą zainteresowani wycinkowo ofertą szpitali, na obraz sera szwajcarskiego, prowadząc w krótkiej perspektywie do nierentowności szpitali jako integralnej jednostki organizacyjnej. Na nic nam wiedza, że w raju wolnorynkowym, w USA, funkcjonuje ponad 40% szpitali publicznych, nawet na peryferiach cywilizacji europejskiej, w Australii i Izraelu, ponad  ž szpitali to podmioty publiczne. Nie znam kraju gdzie wszystkie szpitale są podmiotami prawa handlowego.
Obserwując teatr polityki zdrowotnej na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat można zauważyć, że każda nowa ekipa rządząca, w poczuciu misji dziejowej , zmaga się bezskutecznie z materią reformy zdrowia i odchodzi w niełasce wyborcy na ławkę rezerwową, nie wracając najczęściej do gry. Przyczyną niepowodzenia reform polityki zdrowotnej wprowadzanych przez kolejne ekipy rządowe,  była niekompetencja wynikająca z poczucia nieomylności w uszczęśliwianiu na siłę,  zarówno wyborców, jak i korporacji zawodów medycznych.
Wyborcy nie docenili wysiłków rządów i wskazali aut wyborczy. Środowiska medyczne zaskoczone brakiem współpracy i żenującymi aktami nagonki medialnej na zawody medyczne, nie współpracują i nie będą współpracować na takich jak dziś zasadach. Dlatego polskie reformy są nadal skazane na niepowodzenie.

Jako kraj członkowski Unii Europejskiej nie utożsamiamy się z nurtami politycznymi i społecznymi współczesnej Europy w zakresie filozofii usług publicznych, do których zaliczane się usługi zdrowotne. 
Projekt Lizbońskiego Traktatu Konstytucyjnego UE, w przypadku jego ratyfikacji, ustanowiłby konstytucyjne gwarancje w dziedzinie usług publicznych, wytyczając
ogólne zasady świadczenia usług publicznych, a kwestie wykładni i realizacji jednolitego rynku zawarte zostaną w ramach szczegółowych przepisów UE.
Na obecnym etapie kodyfikacji UE brakuje jasności w jakim stopniu publiczne usługi świadczone w ogólnym interesie objęte są  prawem konkurencyjności, zasadami regulującymi z udzielanie dotacji, albo zamówień publicznych. Brakuje europejskiej jednolitej definicji pojęcia usług publicznych. Jest europejska świadomość, że usługi publiczne są zasadniczym elementem jakości życia obywateli, pełniąc  kluczową rolę w realizacji strategii lizbońskiej zakładającej wykorzystanie zalet europejskiego modelu społecznego i gospodarczego do budowy najbardziej dynamicznej, spójnej i zrównoważonej gospodarki na świcie.
Odpowiedni poziom usług publicznych ma przyczynić się do przezwyciężenia stagnacji gospodarczej oraz wykluczenia i izolacji społecznej. Wysokiej jakości usługi publiczne stanowią zasadniczy element europejskiego modelu społeczeństwa. Dostęp do wysokiej jakości usług publicznych należy do kluczowych zagadnień politycznych. Dobre szkoły i szpitale, czysta woda, bezpieczny i niezawodny transport oraz energetyka to atrybuty definicji dobrej jakości życia. Obecna inicjatywa Parlamentu Europejskiego wzywa do działania na rzecz zapewnienia i poprawy usług publicznych całej Unii Europejskiej. Inicjatywy PE mające na celu zagwarantowanie europejczykom odpowiednich usług publicznych stanowi istotny element budowy
społeczeństwa obywatelskiego.
Na świecie toczy się kluczowa dla reformy polityki zdrowotnej dyskusja dotycząca rynkowości usług zdrowotnych. W środowisku polskich polityków zdrowotnych nie ma w obiegu tematów mających
podstawowe znaczenie dla określenia strategii polskiej reformy zdrowia. Zamiast wypracować strategiczne kierunki reformy, trwa szarpanina polityczna dotycząca nieistotnych jej szczegółów. Reforma ma szansę na powodzenie jedynie wówczas, gdy jej koncepcja uzyska akceptację głównych sił politycznych, dając nadzieję, że powyborcza zmiana rządów nie zagrozi kontynuacji kierunku reformy na miarę europejskiego społeczeństwa obywatelskiego.
Pośpiech i niesłychany upór PO zmierzającej nieodparcie do dokonania ustrojowych, nigdzie nie sprawdzonych, kardynalnych zmian w formach własności bazy materialnej szpitali publicznych jest niecodzienny. Nie dziwi ta sytuacja, jeśli pamiętamy słowa Jana Krzysztofa Bieleckiego wypowiedziane w wywiadzie prasowym z 01.12.2007 dla Polskiej Gazety Opolskiej, w których przedstawia credo neoliberała twierdząc, że nawet więzienia powinny być sprywatyzowane.
Dociekając przyczyn takiego niesłychanego parcia Platformy Obywatelskiej na prywatyzację szpitali publicznych nie należy zapominać o słowach byłej posłanki Sawickiej, które brzmiały jak instrukcja podziału szkarłatnego płaszcza królewskiego między swoich, lub traktować zachowanie się PO w tej materii w kategorii wielkiej mistyfikacji, gdyż i tak jest pewne veto prezydenta dla tej koncepcji ustawy zdrowotnej. Mimo to trudno zrozumieć dlaczego polski rząd wybiega przed orkiestrę Unii Europejskiej. Tylko w formule razem , albo nikt, można osiągnąć sukces w polityce zdrowotnej i tę zasadę należy lansować. IV
Jesteśmy na przejściowym etapie reformy zdrowia w kraju ograniczonych możliwości finansowych w którym należy zastosować przejściowe rozwiązania:
1. Wspierać dwa równoprawne  sektory szpitali: publiczne i prywatne.
2. Sektor publiczny może się ukształtować rynkowymi siłami, jedynie w przypadku ujednolicenia organu założycielskiego na szczeblu regionu.
3. Sektor prywatny powinien opierać się na bazie nowych obiektów szpitalnych, budowanych od podstaw przez inwestorów prywatnych, lub na obiektach z których rezygnuje sektor publiczny. Sektor ten winien zajmować się głównie planową diagnostyką i planowymi procedurami zabiegowymi.
4. Sektor szpitali publicznych winien być finansowany w mieszanym systemie budżetowo-ubezpieczeniowym i świadczyć głównie usługi ratujące zdrowie i życie, w systemie ostrego dyżuru.
5. Powinien pozostać jeden NFZ, gwarantujący w przejściowym etapie reformy jednolity system kontraktowania usług zdrowotnych i jednolity system finansowania świadczeń zdrowotnych na zasadzie powszechnego, obowiązkowego systemu ubezpieczeniowego, opartego na zasadach solidaryzmu społecznego.
6. Ubezpieczenia zdrowotne prywatne, mogą być rozpatrywane wyłącznie jako forma ubezpieczeń  dodatkowych, po zapłaceniu składki obowiązkowego ubezpieczenia w NFZ.

Kilka uwag dotyczących tekstu projektu ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.

Tekst wyraźnie składa się z trzech stylistycznych części. Pierwsze dwa rozdziały napisane są spokojnym stylem, niemal epickim, niejednorodnie prezentujące zadania zoz-u, nie ma tu kontrowersyjnych treści, rozdział trzeci to chaotycznie zaprezentowane wycinki z Kodeksu Prawa Handlowego, nie stanowiące wyczerpującego zapisu prawnego, odwołujące się do oryginału Kodeksu. Ta część jest instrukcją jak sięgnąć po dobro publiczne i jak je odsprzedać z zyskiem. Rozdział czwarty budzi nadzieję na to, że szpital nie musi być spółką. Projekt jest sporządzony niedbale, zapisy kolejnych artykułów są niespójne. Projekt kwalifikuje się do kosza i pewnie tam trafi po zawetowaniu go przez Prezydenta RP.

 

17 lipca 2008