Teoretycznie - historyk powinien umieć osadzić każdy dowód w kontekście czasowym, politycznym, kulturowym, obyczajowym, zestawić z innymi dowodami, poddać krytycznej analizie i wypowiedzieć sąd zrelatywizowany. Teoretycznie – tak, ale w praktyce jest inaczej. Załóżmy, że ktoś w XVII wieku miał magnetofon i nagrał słowa hetmana Karola Chodkiewicza przed bitwą pod Chocimiem i podrzucił jakiemuś przykładowemu Dudkowi. No to wtedy  przykładowy Dudek z IPN słysząc takie oto słowa: „cokolwiek bym nie uczynił – nic to nie znaczy, bo tylko w rękach Boga jest, aby uchronić naszą Ojczyznę świętą od tureckiej nawały…” skomentowałby, że Chodkiewicz nie zaplanował ani nie podjął żadnych skutecznych działań militarno-organizacyjnych, aby prawidłowo rozegrać batalię. Gdyby ten przykładowy Dudek należał w dodatku do partii antychodkiewiczowskiej – to zostałby tym samym na Chodkiewicza wydany wyrok nieudolności i zdrady. Jagiełłę oskarżyliby o tchórzostwo (gnuśniał w zaroślach!), wygraną pod Grunwaldem uznałoby za skutek szczęśliwego przypadku (dużo bagien dookoła), no i dzielną pomoc naszych tradycyjnych przyjaciół Litwy, Ukrainy i zapewne Gruzji.

Zaprawdę, powiadam wam więc, nie lękajcie się! Mózgi przyszłych pokoleń nie muszą ulec zamuleniu i pokręceniu! To, co pozostanie po kurtykoidach niedługo wiatr historii rozdmucha po śmietnikach. Pozostaną skrupulatnie udokumentowane relacje prawdziwych uczestników z obu stron konfliktu – no i dokumenty, które jednak trzeba będzie umieć wykorzystać zgodnie z poprawną metodologią badań historycznych. Wystarczy tylko przeżyć higienicznie się prowadząc i czytać głównie Sienkiewicza i Dobraczyńskiego – dla zachowania dystansu i na pokaz (żeby podglądacze nadzorujący zakaz wrednych komunistycznych treści dali nam spokój).

 

Wojtek Garstka