Jest akurat dobra okazja, więc postawię pytanie, które mnie nurtuje co najmniej od 30 lat: czy rewolucja październikowa była rewolucją socjalistyczną?

Moja odpowiedź dziś brzmi: akt przejęcia władzy w metropolitarnych ośrodkach Rosji przez bolszewików poprzez usunięcie z organów państwowych ludzi inaczej myślących niż bolszewicy oraz poprzez negację instytucji kluczowych dla ustroju carsko-kapitalistyczno-nomenklaturowego to był akt niewątpliwie Wielki, niewątpliwie Październikowy (mimo perturbacji kalendarzowych), z dużą dozą tolerancji można go nazwać Rewolucją. Ale na pewno nie był socjalistyczny ani w formie, ani w skutkach, a zapewne nawet w zamyśle animatorów.
Rewolucja to wydarzenie
i zarazem zjawisko społeczno-polityczne dwojakiego rodzaju: z jednej strony oznacza (najczęściej jedno-aktowy) bunt (próbę) przewrócenia do góry nogami zastanego politycznego status-quo (czyli zastąpienia „ich” w państwie „nami”, do tego wdrożenia „-naszej” filozofii politycznej i jej praktycznych następstw), z drugiej zaś strony oznacza konstruktywny proces oswajania szeroko pojętych mas (ludu, elektoratu, publiczności) do nowej rzeczywistości politycznej i budowanie na tym gruncie nowego ustroju (politycznego, społecznego, gospodarczego). Rewolucja  stawiając bezwzględny wymóg akceptacji przez masy  rozpostarta jest zawsze pomiędzy sterowane rozbujanie tłumów na początku i  entuzjazm twórczy ludu tym bardziej wyciszony (posłuszny przywódcom), im bliżej zwieńczenia wstępnego etapu procesu, czyli uczynienia konsekwencji buntu nieodwracalnymi. Powiadają, że rewolucja oznacza przejście od jednej formacji ustrojowej do innej, od jednej rzeczywistości ku nowszej, bardziej postępowej. A że rzeczywistość jest bezwładna, gnuśna, powolna i nieposłuszna niecierpliwym inteligenckim gorączkowym pragnieniom  najczęściej dokonuje się ona poprzez  często mało spójny  ciąg buntów (aktów) nieudanych, „przymiarkowych”, przegranych politycznie, choć uruchamiających wyobraźnię masową.
Historia nie zna rewolucji spontanicznych,
całkowicie oddolnych, samorządnych, samoorganizujących się, chyba że jest to niepisana historia bardzo dawna. Wszystkie znane mi z literatury rewolucje miały swoją świadomą awangardę, zwaną pocieszniej wodzami, sternikami lub manipulatorami. W Rosji dwudziestowiecznej od 1900 po 2000 rok  rzeczywistość ekonomiczna wyglądała nawet nie feudalnie (rolniczo), tylko niewolniczo. 90% dochodu, a pod koniec tysiąclecia 65% - generowały państwowe (biurokratyczne) i biznesowe (kupieckie oraz nomenklaturowo-korupcyjne) przedsięwzięcia związane z wydzieraniem Matce-Ziemi jej dóbr (drewno, futra, minerały, kopaliny, surowce energetyczne, energia wód) albo z kolonialno-imperialnym przechwytywaniem dóbr, wartości i możliwości wytwarzanych przez podbite lub zależne terytoria i ich ludność. Poza tym funkcjonowały enklawy rolnicze (nie mylić gospodarskiego rolnictwa z ekstensywną eksploatacją wielkich połaci) i  nieco liczniejsze enklawy produkcyjne, z których naprawdę nieliczne można nazwać rzeczywistym przemysłem, czyli pakietem od początku do końca wykoncypowanych (moment idealny pracy) projektów wytwórczych dokonywanych na społeczne zamówienie manifestowane potrzebami konsumpcyjnymi i inwestycyjnymi. Pozostałe  to daleko posunięte pozyskanie intensywne (tylko ideolog-doktryner może powiadać, że ropę, węgiel, energię wód, kopaliny czy drewno albo zboża dopingowane nawozem sztucznym można produkować: są one wydzierane naturze w lepszy lub gorszy sposób, ale na pewno nie wytwarzane).
Taka rzeczywistość  podkreślmy, na początku XX wieku 90% dochodu z pozyskania intensywnego  zarządzana (administrowana) była przez ustrój polityczny jak najbardziej dopasowany do niej: nikt w kopalniach ateńskich nie wymagałby od niewolników (90% ludności Aten) zakładania związków zawodowych, nikt w całej Helladzie nie wymagałby od nie-obywateli, aby byli oni samorządni i uspółdzielczeni, nikt im nie serwował edukacji i wychowania obywatelskiego, dlaczego więc miałoby się to udać w identycznej pod względem struktur gospodarczych i społecznych Rosji?
Nie, nie jestem piewcą carstwa, tylko wskazuję na ciężką, bezwładną, może duszną dla inteligencji, ale oczywistą dla pozostałych rzeczywistość rosyjską.
Zatem wszelkie bajki o zrzeszeniu zrzeszeń wolnych wytwórców (czyli o Kraju Rad) nie tylko były mrzonką z nierzeczywistego świata, ale też szybko zostały ustawione we właściwym miejscu na mocy ustanowienia tzw. dyktatury proletariatu manifestowanej tytulaturą komisarzy.
Rewolucja Październikowa była w rzeczywistości Wielkim Seminarium Szkoleniowym
dla mieszkańców kraju od Bałtyku i Morza Czarnego po Kuryle i Cieśninę Beringa. Była też Wielką Akademią ku Czci Chłopa, Robotnika, Marynarza i Żołnierza klepanego po plecach przez Bolszewika.
Czy trzeba być wyedukowanym, podmiotowym, samorządnym obywatelem w pełni znaczenia tego słowa, aby porwać się z entuzjazmem na władzę i na panów oraz fabrykantów i kupców-spekulantów, zwłaszcza jeśli podszyte jest to obietnicą wyzwolenia spod ich dyktatu, deklaracją powszechnego rozdawnictwa, postulatem natychmiastowego przerwania wojny (i związanych z nią branek) oraz solennym przyrzeczeniem nadania każdemu ubogiemu ziemi na wsi i strawy w mieście?
W Rosji 1917 nie było żadnej sytuacji rewolucyjnej (patrz: teoria na ten temat), tylko - tyleż powszechne ile zwykłe  pragnienie przerwania beznadziejnej nędzy, walnięcia pięścią w stół. Zauważmy, że podczas kiedy przywódcy bolszewików rugowali konkurencję z kluczowych instytucji i budynków Piotrogrodu, masy zajmowały się samozaspokojeniem i zagospodarowaniem pańskich dóbr, co w języku dramatycznym nazywa się grabieżą. Trwała ona nie tydzień, nie miesiąc, ale lata całe!
Cały okres tzw. budownictwa socjalistycznego  niewątpliwie heroiczny, niewątpliwie pionierski (czyli narażony na błędy) i niewątpliwie postępowy (elektryfikacja, industrializacja, edukacja, aktywizacja)  to  w przypadku ZSRR  70 lat zaledwie, a przez te lata żyły w Kraju Rad trzy-cztery generacje, z których żadna nie zaznała rzeczywistej atmosfery samorządności. Nie pamiętam żadnego tekstu w literaturze radzieckiej (a znam tych tekstów niemało), w którym poważnie rozważanoby stopniowe wygaszanie (obumieranie) organów (urzędów) państwowych na rzecz pęczniejących, stymulowanych pozytywnie, nie-klienckich samorządów, rad, komitetów. To już dalej posunięto się we Francji podczas Komuny/Rewolucji. Nie pamiętam też żadnej poważnej inicjatywy na rzecz umasowienia nowoczesnych form wytwarzania (czyli realizacji meta-projektu przemysłowego), choć realizowano setki projektów nacelowanych na udostępnienie narodowi wszystkiego co znamionowałoby wzrost stopy życiowej a co było technologicznie następne (żeby nie powiedzieć wtórne) wobec tego, co w Europie, Ameryce i potem w Japonii, Izraelu i podobnych wiodących regionach.
Rozdawnictwo, albo tanio-sprzedawnictwo, półdarmownictwo  zwane przeze mnie pieszczotliwie jałmużną  to nie jest socjalizm, tylko konserwatyzm, w którym to łaskawy mecenas obłaskawia maluczkich (i to tylko tych posłusznych, wiernych), a w przypadku konserwatyzmu arebours (ludowego)  maluczki sam wydziera wytypowanemu mecenasowi (kułakowi, burżujowi, oligarsze) jego dobra, strajkując,manifestując, trade-unionizując, a nawet wchodząc do parlamentu z populistycznym zamiarem lobbystycznego forsowania potęgi redystrybucji.
Zatem Wielka Rewolucja Październikowa nie była socjalistyczna ani w formie (była nawałnicą sfrustrowanej nędzy wprzęgniętej przez bolszewików do zadania zmiany politycznego suwerena, a nie wynikiem dojrzewającej sytuacji rewolucyjnej), ani w skutku: w projekcie konstruktywnym była procesem umacniania konserwatywnych instytucji mecenatu partii-biurokracji roztaczanego nad ludem do czasu wyczerpania zewnętrznych możliwości zasilania eko-zasobami i wpływami z imperium.
Nie trzeba przytaczać argumentów o wypaczeniach w postaci kultu jednostki, rugów (czystek), nagonek na kułaków, rewizjonistów, wolnomyślicieli, w postaci socrealizmu czy zbrodni Wielkiego Głodu albo wywózek na Sybir i Północ, na koniec w postaci płaskiego ideowo socrealizmu, aby obalić legendę leninowskiego czynu polityczno-ustrojowego. Rosja była i jest do dziś krajem konserwatywnym do spodu, w którym pobożny i uległy naród ustawicznie szuka i czepia się poły mecenasa opatrznościowego (np. batki cerkiewnego) i ziemskiego (np. batki kremlowskiego), nie czuje związku między pracą własną i dochodem, nie postrzega swojego dobra jako konsekwencji dobra społecznego/wspólnego, nie czuje się równoprawnym, podmiotowym partnerem czynownika, godzi się (sarkając) na upodlenie przez biurokrację, łasy jest na mocarstwowe wychowanie ratujące jego plemienną dumę, łatwo popada w oswojeniowe uzależnienie od konsumpcyjnych dóbr zagranicznych, nie ma pojęcia jak wygląda samoorganizacja społeczna (choćby lokalna), chyba że zmawia się z podobnymi sobie na grabież państwowego, czyli niczyjego, na koniec zupełnie otwarcie przyzwala na funkcjonowanie licznych kacyków, ich stupajów i inwigilatorów.
Nie lekceważę Rosjan i kilkuset-etnicznej kultury rosyjskiej, kto mnie zna ten wie, jak kocham szczerze i sumiennie ten region świata. Opisuję jedynie rzeczywisty stan przedmiotu mojej adoracji i wyciągam z tego teoretyczne konsekwencje.
Tym bardziej szanuję Wielki Czyn Polityczny, jakiego dokonały masy rosyjskie pobudzone przez swoich przywódców: jego symboliczne znaczenie dla intelektualnego ruchu lewicowego jest nieocenione. Daje do myślenia, drodzy Towarzysze, do myślenia daje!

PS
Nie sposób w tym kontekście nie zapytać, czy rewolucja solidarnościowa albo przekuwanie III RP w IV RP ma coś wspólnego z rewolucją. Odpowiadam krótko, wskazując na liczne podobieństwa do 1917 roku (przy zachowaniu proporcji skali):
a) w obu przypadkach populizm sięgnął zenitu;
b) w obu przypadkach następstwem są inwigilacja i opresja państwa umocnionego we wszelkich aspektach władczych (prerogatywach);
c) w obu przypadkach rośnie siła resortów pozamerytorycznych, operacyjnych;
d) w obu przypadkach władza odwołuje się do żelaznego elektoratu sprasowanego ideologicznie, działającego tłumnie, niemal bezrefleksyjnie;
e) w obu przypadkach poraża mitręga biurokratyczna podszyta sugestiami ideologicznymi i/lub koteryjnymi;
f) w obu przypadkach szybko znalazła swoje miejsce dyktatura wodzowska, niby-ludowa, obłudnie legitymizowana reprezentatywnością interesów ludowych;
g) w obu przypadkach do życia publicznego wchodzi formuła nagonki i oszczerstwa, prowokacje i wrabianie oraz nadużycia władzy;
h)w obu przypadkach ceremonializm przesłania deficyt konkretów;
i)w obu przypadkach wodzowie są podejrzanej proweniencji, czego im nie sposób dowieść;

Zatem czy doczekamy się w kolejnym nawrocie  stalinizmu?